مهترین دلایل کند شدن گوشی موبایل و راه‌حل آن!

اگر می‌پرسید «چرا گوشیم کند شده»، معمولاً مشکل به یکی از این موارد برمی‌گردد: کمبود فضای ذخیره‌سازی، یک برنامه ناسازگار یا پرمصرف، داغ شدن دستگاه، فعال بودن حالت ذخیره انرژی، به‌روزرسانی ناقص، افت سلامت باتری یا محدودیت سخت‌افزار. بااین‌حال، کند باز شدن یک برنامه آنلاین لزوماً به معنی کند شدن خود گوشی نیست و ممکن است اینترنت یا سرور همان برنامه مقصر باشد.

در این مقاله ابتدا از روی نشانه‌ها علت کند شدن گوشی را پیدا می‌کنیم و سپس برای هر علت، راه‌حل کوتاه و کم‌ریسک را توضیح می‌دهیم. مراحل مفصل و تنظیمات تکمیلی را می‌توانید در راهنمای افزایش سرعت گوشی اندروید دنبال کنید.

علت کند شدن گوشی چیست؟

گوگل اعلام می‌کند گوشی اندرویدی وقتی کمتر از ۱۰ درصد فضای ذخیره‌سازی آن خالی باشد ممکن است با مشکل مواجه شود. در آیفون نیز اپل نگه داشتن حداقل یک گیگابایت فضای آزاد را برای پیشگیری از افت عملکرد توصیه می‌کند. این اعداد نقطه شروع عیب‌یابی هستند؛ نه تضمینی که با خالی کردن حافظه، هر نوع کندی برطرف شود.

تشخیص علت کندی گوشی از روی نشانه‌ها

قبل از پاک کردن فایل‌ها یا تغییر تنظیمات، مشخص کنید کندی دقیقاً چه زمانی اتفاق می‌افتد. جدول زیر سریع‌ترین مسیر تشخیص را نشان می‌دهد.

۱۰ علت رایج کند شدن گوشی و راه‌حل هرکدام

در ادامه ۱۰ علت کند شدن گوشی مطرح شده و سپس به راه‌حل‌های آنها پرداخته‌ایم.

۱. پر شدن حافظه داخلی

سیستم‌عامل برای نصب و به‌روزرسانی برنامه‌ها، ساخت فایل‌های موقت و انجام عملیات داخلی به فضای آزاد نیاز دارد. وقتی حافظه تقریباً پر است، باز شدن برنامه‌ها، ذخیره عکس و ویدئو، نصب آپدیت و حتی جابه‌جایی بین منوها می‌تواند کند یا ناموفق شود. در اندروید، مسیر کلی بررسی حافظه Settings > Storage است؛ در آیفون نیز از Settings > General > iPhone Storage استفاده کنید.

راه‌حل: ابتدا ویدئوها، فایل‌های دانلودی و برنامه‌های بلااستفاده را بررسی کنید. در اندروید بهتر است دست‌کم ۱۰ درصد حافظه خالی بماند. پاک کردن کش یک برنامه سنگین نیز می‌تواند فضای موقت آزاد کند؛ اما گزینه Clear storage یا Clear data اطلاعات و ورود شما به برنامه را حذف می‌کند و با پاک کردن کش یکسان نیست.

برای حافظه فلش گوشی از برنامه‌های «Defrag» استفاده نکنید. توضیح کندی موبایل با الگوی تکه‌تکه شدن هارددیسک‌های مکانیکی دقیق نیست و یکپارچه‌سازی دستی، راه‌حل استانداردی برای Android یا iOS محسوب نمی‌شود.

۲. برنامه ناسازگار یا پرمصرف

سیستم‌عامل‌های جدید فعالیت پس‌زمینه را مدیریت می‌کنند؛ بنابراین باز بودن چند برنامه در فهرست برنامه‌های اخیر، به‌تنهایی نشانه مشکل نیست. مسئله زمانی ایجاد می‌شود که یک برنامه به دلیل باگ، همگام‌سازی مداوم، دسترسی مکانی، دانلود در پس‌زمینه یا اعلان‌های پرتعداد، بیش از حد از پردازنده، باتری یا شبکه استفاده کند.

راه‌حل: اگر مشکل بعد از نصب یا آپدیت یک برنامه شروع شد، همان برنامه را به‌روزرسانی، متوقف و دوباره اجرا کنید. در اندروید می‌توانید کش همان برنامه را پاک کنید و در صورت ادامه مشکل، آن را موقتاً حذف کنید. بستن اجباری همه برنامه‌ها به‌صورت دائمی توصیه نمی‌شود؛ چون برنامه‌ها هنگام اجرای دوباره باید اطلاعات را از نو بارگذاری کنند.

۳. حجم زیاد کش یا داده خراب یک برنامه

کش برای سریع‌تر شدن اجرای برنامه ساخته می‌شود و پاک کردن همیشگی آن ضرورتی ندارد. بااین‌حال، اگر فقط یک اپلیکیشن کند شده، بسته می‌شود یا فضای غیرعادی اشغال کرده است، کش معیوب می‌تواند علت باشد. این وضعیت در مرورگرها، شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و برنامه‌هایی که فایل رسانه‌ای زیادی دریافت می‌کنند بیشتر دیده می‌شود.

اگر در این مورد اطلاعات بیشتری می خواهید بهتر است مقاله پاک کردن کش گوشی را مطالعه کنید.

راه‌حل: در اندروید وارد اطلاعات همان برنامه شوید و از بخش Storage & cache گزینه Clear cache را انتخاب کنید. اگر مشکل باقی ماند، پس از اطمینان از داشتن رمز عبور و نسخه پشتیبان، نصب مجدد برنامه را امتحان کنید. در آیفون، گزینه Offload App فضای خود برنامه را آزاد می‌کند و اسناد و داده‌های آن را نگه می‌دارد.

۴. داغ شدن گوشی و افت موقت توان پردازنده

پردازنده و پردازنده گرافیکی نمی‌توانند برای مدت نامحدود با حداکثر توان کار کنند. هنگام بالا رفتن دما، سیستم برای محافظت از قطعات و باتری، توان CPU و GPU را کاهش می‌دهد؛ به این فرایند محدودسازی حرارتی یا Thermal Throttling گفته می‌شود. به همین دلیل ممکن است بازی ابتدا روان اجرا شود، اما چند دقیقه بعد افت فریم و تأخیر لمس ایجاد شود.

راه‌حل: اجرای بازی، هات‌اسپات، مسیریابی یا فیلم‌برداری طولانی را متوقف کنید، گوشی را از شارژر جدا کنید و اجازه دهید در دمای معمول اتاق خنک شود. آن را داخل یخچال یا مقابل سرمای شدید قرار ندهید؛ تغییر ناگهانی دما می‌تواند باعث میعان رطوبت شود. اگر گوشی بدون اجرای کار سنگین دائماً داغ است، مصرف باتری برنامه‌ها، شارژر و سلامت باتری باید بررسی شود.

۵. به‌روزرسانی ناقص یا نرم‌افزار قدیمی

آپدیت‌ها معمولاً اصلاحات امنیتی، رفع باگ و بهینه‌سازی عملکرد دارند؛ اما بلافاصله پس از یک به‌روزرسانی بزرگ، دستگاه ممکن است برای مدتی مشغول بهینه‌سازی برنامه‌ها، همگام‌سازی یا ایندکس کردن فایل‌ها باشد. اگر کندی چند روز ادامه پیدا کرد، احتمال باگ نسخه جدید، ناسازگاری یک اپ یا ناقص ماندن فرایند آپدیت مطرح می‌شود.

راه‌حل: گوشی را ری‌استارت کنید، فضای آزاد را بررسی کنید و همه برنامه‌ها را از فروشگاه رسمی به‌روزرسانی کنید. سپس وجود آپدیت اصلاحی سیستم را چک کنید. مسیرها بسته به برند متفاوت‌اند؛ راهنمای کامل را در مقاله بروزرسانی گوشی ببینید. برای رفع کندی، فایل آپدیت را از کانال‌های ناشناس نصب نکنید.

۶. فعال بودن حالت ذخیره انرژی یا پروفایل محدود

حالت‌های Battery Saver در اندروید و Low Power Mode در آیفون برای افزایش شارژدهی، بعضی فعالیت‌های پس‌زمینه و قابلیت‌های نمایشی را محدود می‌کنند. در بعضی گوشی‌های سامسونگ نیز پروفایل Light یا گزینه محدود کردن سرعت CPU می‌تواند عملکرد را کاهش دهد. در این وضعیت، گوشی خراب نیست؛ اولویت سیستم از سرعت به مصرف کمتر انرژی تغییر کرده است.

راه‌حل: برای آزمایش، حالت ذخیره انرژی را موقتاً خاموش و عملکرد گوشی را دوباره مقایسه کنید. اگر تفاوت محسوس بود، در زمان بازی یا کار سنگین از این حالت استفاده نکنید. خاموش کردن آن در شارژ کم، مصرف باتری را افزایش می‌دهد؛ بنابراین این کار باید صرفاً برای تشخیص انجام شود.

۷. افت سلامت باتری

باتری‌های لیتیوم‌یونی با گذشت زمان ظرفیت و توان لحظه‌ای خود را از دست می‌دهند. در آیفون، مدیریت عملکرد ناشی از باتری فرسوده مستند است و iOS ممکن است برای جلوگیری از خاموش شدن ناگهانی، حداکثر توان برخی قطعات را به‌صورت پویا مدیریت کند. در اندروید نباید هر کندی را مستقیماً به باتری نسبت داد؛ اما افت شدید شارژ، داغی غیرعادی، خاموش شدن زیر بار یا بادکردگی باتری، نشانه‌هایی جدی هستند.

راه‌حل: ابتدا سلامت باتری گوشی را بررسی کنید. اگر باتری باد کرده است، استفاده و شارژ دستگاه را ادامه ندهید و برای تعویض ایمن به مرکز معتبر مراجعه کنید. تعویض باتری سالم، راهکار افزایش سرعت محسوب نمی‌شود و فقط زمانی منطقی است که نشانه‌های افت باتری یا نتیجه عیب‌یابی آن را تأیید کند.

۸. کمبود RAM یا محدودیت سخت‌افزار نسبت به نوع استفاده

RAM مانند باتری «فرسوده» نمی‌شود که پس از دو یا سه سال به‌طور طبیعی سرعت گوشی را کم کند. مشکل اصلی، کم بودن ظرفیت RAM یا توان تراشه نسبت به برنامه‌ها و بازی‌های امروزی است. اگر چند برنامه سنگین را هم‌زمان اجرا کنید، سیستم بخشی از آن‌ها را از حافظه خارج می‌کند و هنگام بازگشت، برنامه از ابتدا بارگذاری می‌شود. این رفتار در گوشی‌های اقتصادی یا قدیمی بیشتر به چشم می‌آید.

راه‌حل: تعداد برنامه‌های سنگین هم‌زمان را کم کنید، نسخه‌های Lite را در صورت معتبر بودن به کار ببرید و تنظیمات گرافیکی بازی را متناسب با توان گوشی قرار دهید. قابلیت‌هایی مانند RAM مجازی یا Memory Extension از حافظه داخلی استفاده می‌کنند و جای RAM فیزیکی سریع را نمی‌گیرند؛ بنابراین همیشه باعث افزایش سرعت نمی‌شوند.

۹. برنامه مخرب یا نصب از منبع نامعتبر

نمایش تبلیغات ناگهانی خارج از برنامه‌ها، داغ شدن در حالت بی‌استفاده، مصرف غیرعادی باتری یا داده و نصب شدن اپ‌های ناشناس می‌تواند نشانه یک برنامه ناامن باشد. البته هر گوشی کندی آلوده به بدافزار نیست و نصب چند آنتی‌ویروس و پاک‌کننده هم‌زمان نیز خود می‌تواند منابع بیشتری مصرف کند.

راه‌حل: برنامه‌های تازه‌نصب‌شده و ناشناس را حذف کنید، مجوزهای حساس را بررسی کنید و در اندروید اسکن Google Play Protect را اجرا کنید. اگر در حالت Safe Mode کندی برطرف شد، احتمالاً یکی از برنامه‌های دانلودشده عامل مشکل است و باید برنامه‌ها را از جدیدترین مورد، یکی‌یکی بررسی کنید.

۱۰. کندی اینترنت، VPN یا اختلال یک سرویس

اگر تنظیمات و برنامه‌های آفلاین سریع باز می‌شوند، اما اینستاگرام، مرورگر، بازی آنلاین یا پیام‌رسان کند است، احتمالاً خود گوشی عامل اصلی نیست. شلوغی شبکه، آنتن ضعیف، VPN، DNS، محدودیت سرویس‌دهنده یا اختلال سرور برنامه می‌تواند همان حسی را ایجاد کند که کاربر آن را «کند شدن گوشی» توصیف می‌کند.

راه‌حل: همان کار را یک‌بار با Wi-Fi و یک‌بار با دیتای موبایل امتحان کنید، VPN را موقتاً خاموش کنید و یک برنامه آفلاین را باز کنید. اگر فقط یک سرویس آنلاین مشکل دارد، پیش از ریست کردن گوشی وضعیت همان سرویس و نسخه برنامه را بررسی کنید.

اگر سرعت گوشیم کم شده، به چه ترتیبی عیب‌یابی کنم؟

برای جلوگیری از حذف بی‌دلیل اطلاعات، مراحل را از کم‌ریسک‌ترین گزینه به سمت اقدامات جدی‌تر انجام دهید:

1. محدوده مشکل را مشخص کنید: کندی در یک برنامه است یا کل سیستم؟ فقط آنلاین رخ می‌دهد یا آفلاین هم وجود دارد؟
2. گوشی را ری‌استارت کنید: این کار فرایند موقتِ گیرکرده را متوقف می‌کند؛ اما اگر مشکل مرتب برمی‌گردد باید علت اصلی را پیدا کنید.
3. فضای ذخیره‌سازی را بررسی کنید: در اندروید کمتر از ۱۰ درصد فضای آزاد، علامت هشدار مهمی است.
4. برنامه و سیستم را به‌روزرسانی کنید: به‌خصوص اگر کندی فقط در یک برنامه یا پس از یک آپدیت رخ داده است.
5. دما و حالت ذخیره انرژی را بررسی کنید: گوشی داغ را خنک کنید و برای تست، حالت کم‌مصرف را موقتاً خاموش کنید.
6. برنامه مشکوک را جدا کنید: در اندروید از Safe Mode کمک بگیرید یا برنامه تازه‌نصب‌شده را موقتاً حذف کنید.
7. از داده‌ها نسخه پشتیبان بگیرید: اگر مشکل سیستمی ادامه داشت، پیش از هر اقدام پیشرفته بکاپ بگیرید.
8. بازنشانی کارخانه را آخر انجام دهید: ریست فکتوری تمام داده‌های محلی و برنامه‌ها را حذف می‌کند و برای ایراد سخت‌افزاری راه‌حل نیست.

اگر گوشی سامسونگ دارید، مسیرهای اختصاصی Device Care و تنظیمات One UI را در راهنمای علت کند شدن گوشی سامسونگ بخوانید.

قیمت ویژه: 0 تومان

تبلت سامسونگ گلکسی Galaxy Tab A11 LTE | A11 ظرفیت 128رم 8 گیگابایت

قیمت ویژه: 0 تومان

تبلت سامسونگ گلکسی +Galaxy Tab A11+ 5G | A11 ظرفیت 256رم 8 گیگابایت

قیمت ویژه: 18,899,000 تومان

گوشی شیائومی Redmi A3 ظرفیت 128 رم 4 گیگابایت

قیمت ویژه: 26,299,000 تومان

دستگاه تصفیه کننده هوا شیائومی مدل Air Purifier 4 Lite

برای دستگاه‌های شیائومی و پوکو نیز مقاله علت کند شدن گوشی شیائومی تنظیمات مختص HyperOS را توضیح می‌دهد.

برای رفع کندی گوشی این کارها را انجام ندهید

• همه برنامه‌ها را دائماً Force Close نکنید: بستن اجباری برای برنامه‌ای است که پاسخ نمی‌دهد یا رفتار غیرعادی دارد، نه یک کار روزانه برای خالی نگه داشتن RAM.
• برنامه‌های RAM Booster و Cleaner ناشناس نصب نکنید: این ابزارها ممکن است تبلیغات زیاد، دسترسی‌های غیرضروری و فعالیت پس‌زمینه بیشتری ایجاد کنند.
• حافظه گوشی را Defrag نکنید: این توصیه مربوط به هارددیسک مکانیکی است و راه‌حل استانداردی برای حافظه فلش موبایل نیست.
• بدون نسخه پشتیبان ریست فکتوری نکنید: بازنشانی کارخانه باید پس از مراحل ساده‌تر و با بکاپ کامل انجام شود.
• برای افزایش سرعت سراغ رام ناشناس نروید: کاستوم رام یک تغییر تخصصی با ریسک از دست رفتن داده، اختلال در برخی قابلیت‌ها و مشکلات امنیتی است؛ نه راهکار عمومی برای هر گوشی کند.

چه زمانی تعمیر یا تعویض گوشی منطقی است؟

اگر کندی پس از آزاد کردن فضا، حذف برنامه مشکل‌دار، آپدیت و حتی بازنشانی اصولی همچنان در کل سیستم وجود دارد، احتمال محدودیت یا ایراد سخت‌افزاری بیشتر می‌شود. خاموش شدن ناگهانی، بادکردگی باتری، ری‌استارت مکرر، خطا هنگام ذخیره فایل، از کار افتادن لمس، آسیب ناشی از آب یا ضربه و داغی دائمی از نشانه‌هایی هستند که بررسی تعمیرکار را توجیه می‌کنند.

تعویض باتریِ فرسوده می‌تواند برای گوشی سالم و هنوز پشتیبانی‌شده مقرون‌به‌صرفه باشد. در مقابل، اگر دستگاه دیگر آپدیت امنیتی نمی‌گیرد، برنامه‌های ضروری با آن سازگار نیستند و سخت‌افزار حتی برای کارهای معمولی پاسخ‌گو نیست، هزینه تعمیر باید با قیمت گوشی جدید و طول عمر قابل‌انتظار آن مقایسه شود. کند شدن به‌تنهایی دلیل کافی برای خرید گوشی نیست؛ تصمیم درست پس از مشخص شدن علت و هزینه رفع آن گرفته می‌شود.

جمع‌بندی

برای پاسخ دقیق به سوال «چرا گوشی کند کار می‌کند؟» باید ابتدا الگوی مشکل را پیدا کرد. کندی کل سیستم بیشتر به حافظه، آپدیت یا سخت‌افزار مربوط می‌شود؛ کندی یک برنامه معمولاً از همان اپ است؛ افت عملکرد زیر بار به دما نزدیک‌تر است و کندی سرویس‌های آنلاین می‌تواند از شبکه باشد. با این تفکیک، به‌جای نصب برنامه‌های بهینه‌ساز ناشناس یا ریست عجولانه، می‌توان مستقیماً سراغ علت اصلی رفت.

اگر تجربه‌ای از پیدا کردن دلیل کند شدن گوشی و روشی که واقعاً برای شما جواب داده است دارید، مدل گوشی و نشانه‌های مشکل را در بخش دیدگاه‌ها بنویسید.